Γράφει ο Γιάννης Γιαννόπουλος, Επικεφαλής Φορολογικών Υπηρεσιών, ΣΟΛ Crowe Συμβουλευτική και η Ασπασία Μαλιάγκα, Senior Manager, Tax Advisory Services, ΣΟΛ Crowe Συμβουλευτική.
Δημοσιεύτηκε ο Νόμος 5301/2026 (ΦΕΚ 74/15-5-2026) σχετικά με τη διοικητική συνεργασία στον τομέα της φορολογίας, ο οποίος περιλαμβάνει διατάξεις για τα διαδικαστικά φορολογικά πρόστιμα καθώς και για άλλα φορολογικά ζητήματα.
Σημειώνουμε ότι ο νόμος ανάμεσα σε άλλα περιλαμβάνει τις παρακάτω σημαντικές φορολογικές διατάξεις:
Ειδικότερα:
✔ Άρθρο 29
Έλεγχος συναλλαγών κρυπτονομισμάτων
Προβλέπεται η υποχρεωτική αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών από Δηλούντες Παρόχους Υπηρεσιών Κρυπτοστοιχείων, δηλαδή υπηρεσίες και πλατφόρμες που διαμεσολαβούν ή εξυπηρετούν συναλλαγές σχετικές με crypto-assets.
Τα πρόστιμα για τους Δηλούντες Παρόχους Υπηρεσιών Κρυπτοστοιχείων έχουν ως εξής:
| Πρόστιμα |
| – 100 ευρώ για εκπρόθεσμη υποβολή πληροφοριών για κάθε Δηλωτέα Συναλλαγή |
| -300 ευρώ για παράλειψη υποβολής ή για υποβολή ελλιπών ή ανακριβών πληροφοριών ανά Δηλωτέα Συναλλαγή. |
| -1.000 ευρώ για μη ανταπόκριση σε αίτημα της Φορολογικής Διοίκησης για παροχή, συμπλήρωση ή διόρθωση πληροφοριών/στοιχείων εντός προθεσμίας, ανά Δηλωτέα Συναλλαγή. |
| -2.500 ευρώ για μη συνεργασία κατά τον έλεγχο ή όταν διαπιστώνεται μη συμμόρφωση με τους κανόνες υποβολής στοιχείων και δέουσας επιμέλειας |
| – 5.000 ευρώ για μη συμμόρφωση με τις υποχρεώσεις υποβολής πληροφοριών σχετικά με κάθε Δηλωτέα Συναλλαγή, μετά από έλεγχο και εντός της σχετικής προθεσμίας. |
Το συνολικό ποσό προστίμων ανά έλεγχο δεν μπορεί να ξεπερνά τις 500.000 ευρώ, ενώ ειδικά για τις παραβάσεις της εκπρόθεσμης υποβολής το ανώτατο όριο είναι 10.000 ευρώ ανά έτος αναφοράς. Σε περίπτωση υποτροπής, τα πρόστιμα επιβάλλονται στο διπλάσιο, και σε νέα υποτροπή στο τετραπλάσιο του αρχικού προστίμου.
✔ Άρθρο 30
Συμπληρωματικός Φόρος στο πλαίσιο του Pillar 2.
Ο συμπληρωματικός φόρος του ν. 5100/2024 δεν εκπίπτει ως επιχειρηματική δαπάνη. Η ρύθμιση εντάσσει ρητά στις μη εκπιπτόμενες δαπάνες τον συμπληρωματικό φόρο που συνδέεται με τον Κανόνα Συμπερίληψης Εισοδήματος και τον Κανόνα Υποφορολογημένων Κερδών, κάτι που αφορά κυρίως για μεγάλους ομίλους. Οι ρυθμίσεις αυτές συνδέονται με την ελάχιστη παγκόσμια φορολόγηση 15% και καθορίζουν την υποβολή και ανταλλαγής πληροφοριών για τις Δηλώσεις Πληροφοριών Συμπληρωματικού Φόρου, καθώς προσδιορίζει και το πώς θα υποβάλλονται, θα οργανώνονται και θα ανταλλάσσονται οι σχετικές δηλώσεις μεταξύ των αρμόδιων φορολογικών αρχών.
✔ Άρθρο 36
Φορολογικές Δεσμευτικές Απαντήσεις (Φ.Δ.Α.)
Καθιερώνεται και στην Ελλάδα ο θεσμός της Φορολογικής Δεσμευτικής Απάντησης (Φ.Δ.Α.). Κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο ή νομική οντότητα μπορεί να ζητήσει από τη Φορολογική Διοίκηση εκ των προτέρων ερμηνεία της ισχύουσας νομοθεσίας επί συγκεκριμένων φορολογικών ή τελωνειακών ζητημάτων που δεν έχουν ακόμη λάβει χώρα. Η Φ.Δ.Α. εκδίδεται από τον Διοικητή της ΑΑΔΕ εντός 150 ημερών (ή ταχύτερα με αίτημα επίσπευσης) και είναι δεσμευτική για τη Φορολογική Διοίκηση.
Για το παραδεκτό της αίτησης απαιτείται ως καταβολή ελάχιστο παράβολο 3.500 ευρώ, ενώ το συνολικό παράβολο κυμαίνεται από 10.000 έως 50.000 ευρώ ανάλογα με την πολυπλοκότητα, το μέγεθος της επιχείρησης και την τυχόν επίσπευση. Εξαιρούνται από τις Φ.Δ.Α ζητήματα προέγκρισης ενδοομιλικής τιμολόγησης, εφαρμογής αλλοδαπού δικαίου και εκκρεμείς υποθέσεις. Η ισχύς του άρθρου αρχίζει από την 1η Οκτωβρίου 2026 και οι Φ.Δ.Α. δημοσιεύονται ανωνυμοποιημένες στον ιστότοπο της ΑΑΔΕ.
✔ Άρθρο 37
Αλλαγές στα διαδικαστικά πρόστιμα του άρθρου 53 του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (ΚΦΔ)
- Με τη νέα παρ. 1Α και την τροποποίηση της παρ. 2 του άρθρου 53 ΚΦΔ, οι εκπρόθεσμες αρχικές δηλώσεις ΦΠΑ χωρίς φόρο προς καταβολή επιβαρύνονται πλέον ρητά με πρόστιμο 100 ευρώ (αντί για 250€/500€ που προέβλεπε η Εγκύκλιος της ΑΑΔΕ Ε.2059/2025), αναδρομικά από 19.4.2024.
- Επιπλέον καταργείται αναδρομικά το πρόστιμο 100€ για τα ειδικά καθεστώτα ΦΠΑ (άρθρα 47α-47δ Κώδικα ΦΠΑ).
- Πρόσθετα δεν επιβάλλεται πρόστιμο σε εκπρόθεσμες αρχικές ή τροποποιητικές δηλώσεις παρακρατούμενου φόρου (πλην τυχερών παιγνίων) και έμμεσων φόρων/τελών/εισφορών (πλην ΦΠΑ και ΦΜΑ), όταν ο φόρος προς καταβολή δεν υπερβαίνει τα 100 ευρώ.
- Oι νέες ρυθμίσεις για ΦΠΑ και για τους παρακρατούμενους φόρους ισχύουν από 19.4.2024. Τυχόν πράξεις επιβολής προστίμων που έχουν εκδοθεί ακυρώνονται ή τροποποιούνται, και τα μη οφειλόμενα ποσά διαγράφονται, συμψηφίζονται ή επιστρέφονται εφόσον έχουν εισπραχθεί.
- Τέλος, δεν επιβάλλονται πρόστιμα των παρ. 1, 1Α, 2 και 5 του άρθρου 53 για εκπρόθεσμες δηλώσεις που υποβάλλονται για λογαριασμό ανηλίκου, ή από ενήλικο για υποχρεώσεις που ανάγονται σε έτος κατά το οποίο ήταν ανήλικος. Η απαλλαγή καλύπτει και τη δήλωση εισοδήματος του γονέα, κατά το μέρος που αφορά εισόδημα ανήλικου τέκνου που προστίθεται στο δικό του (παρ. 4 άρθρου 11 ΚΦΕ).
✔ Άρθρο 38
Παράβαση αποδοχής μετρητών άνω των 500 ευρώ
Αναδιατυπώνεται η ισχύουσα παράβαση αποδοχής μετρητών: το πρόστιμο (διπλάσιο της καταβληθείσας με μετρητά αξίας) πλέον αφορά στο σύνολο της συναλλαγής πώλησης αγαθών ή παροχής υπηρεσιών αξίας 500 ευρώ και άνω, και όχι μεμονωμένα στα φορολογικά στοιχεία που εκδίδονται.
Η τροποποίηση αυτή κλείνει πλέον το «παράθυρο» που υπήρχε με τις περιπτώσεις της τμηματικής έκδοσης στοιχείων κάτω του ορίου για αποφυγή του προστίμου, καθώς πλέον εξετάζεται η συνολική συναλλαγή.
✔ Άρθρο 77
Υποχρεωτική ηλεκτρονική εξόφληση συναλλαγών άνω των 500 ευρώ
Αναδιατυπώνεται η υποχρέωση εξόφλησης: Πλέον αφορά σε συναλλαγές (και όχι σε φορολογικά στοιχεία) πώλησης αγαθών ή παροχής υπηρεσιών σε ιδιώτες συνολικής αξίας 500 ευρώ και άνω, οι οποίες πρέπει υποχρεωτικά να εξοφλούνται με κάρτα ή άλλο ηλεκτρονικό μέσο πληρωμής (τραπεζικό έμβασμα, ηλεκτρονικό πορτοφόλι κ.ά.).
✔ Άρθρο 81
Μη υπολογισμός εκπτώσεων λόγω κύκλου εργασιών χωρίς προηγούμενη γνωστοποίηση
Τακτοποιείται πλέον οριστικά ένα χρόνιο ζήτημα: στις περιπτώσεις χορήγησης εκπτώσεων λόγω κύκλου εργασιών (τζίρου) για τις οποίες δεν είχε τηρηθεί η υποχρέωση προηγούμενης γνωστοποίησης τέσσερις μήνες πριν στη ΔΟΥ του πωλητή, η μη τήρηση αυτής της προϋπόθεσης δεν αποτελεί πλέον λόγο μη αναγνώρισης των εκπτώσεων.
Η ρύθμιση καταλαμβάνει υποθέσεις για τις οποίες δεν έχει εκδοθεί οριστική πράξη διορθωτικού προσδιορισμού φόρου, καθώς και εκκρεμείς υποθέσεις ενώπιον της ΔΕΔ, των διοικητικών δικαστηρίων ή του ΣτΕ, μειώνοντας με αυτόν τον τρόπο σημαντικό όγκο των εκκρεμών φορολογικών διαφορών.